اخبار

هزار راه نرفته؛ یادداشتی در خصوص عملکرد معاونت فنی و درآمد سازمان تامین اجتماعی

رضا کاشف: اخیرا جناب آقای زدا در مطلبی در سایت سازمان با عنوان کارهایی که کرده ایم نسبت به ارایه گزارش کار چهار ماهه نخست فعالیت در مقام معاونت فنی و درآمد سازمان ارایه داده اند. ابتدا لازم است به سهم خودم از حضور ایشان در فضای مجازی و ارایه برنامه ها و کارهای در دست اجرا سپاسگزاری کنم. این اقدام از شجاعت و درایت وی حکایت دارد که امیدوارم همچنان با سعه صدر و صبر و حوصله هم به مطالب و کامنتهای همکاران توجه بفرمایند و هم کار سخت و طاقت فرسای اجماع بخش های مختلف سازمان را در پیشبرد اهداف معاونت فنی و درآمد به خوبی انجام دهند.
در اینجا چند نکته و سوال و البته پیشنهاد مطرح خواهم کرد که امیدوارم در ادامه راه، به بهبود برنامه های جاری و تدوین برنامه های جدید کمک کند.
1. پرونده الکترونیک انصافا یکی از مهمترین و کلیدی ترین اقدامات اصلاحی است که چنانچه تا پایان دوره مدیریت فعلی، زیرساختها و استانداردهای جهانی مبادله پیام و … به درستی انتخاب و رعایت شود نام آقای زدا به عنوان یکی از نامداران ماندگار سازمان ثبت خواهد شد. بنابراین اجتناب از رفتارهای جزیره ای ادارات کل، طمانینه در شناسایی دقیق استانداردهای جهانی و طراحی پلت فرم مناسب پیشنهاد می شود. ضمنا با توجه به برنامه های مبادله تفاهم نامه های انتقال سوابق بیمه شدگان با سایر کشورها، حتما باید استاندارد بین المللی مشخصی برای مبادله اطلاعات بیمه ای رعایت شود تا در آینده برای اینگونه مبادلات استاندارد، مجبور به بازنگری نرم افزارها و تغییرات ناخواسته نشویم.
2. هنوز در فهم مشترک از مباحث پایه ای نظام تامین مالی سازمان بین تعادل سالانه و اندوخته گذاری جزیی به اجماع کارشناسی نرسیده ایم. چگونه می توان انتظار داشت گزارش های کارشناسی از این موضوع متاثر نشده و سیگنال نادرست مخابره نکنند؟ آیا اهمیت این موضوع از اهمیت اتاق فکر کمتر است؟ چه برنامه ای برای ترویج و بسط این مفاهیم برای مدیران استانی و روسای شعب در دستور کار است؟ شاید یکی از مهمترین اقداماتی که در بدو انتصاب مدیران سازمانی لازم است انجام شود، آموزش آنان در حوزه مبانی نظری و تاریخچه سازمان و مطالعه تطبیقی سیستم های سازمان با سایر کشورهای مشابه و پیشرو باشد تا در ارایه نظرات کارشناسی به مراجع و نهادهای برون سازمانی وحدت رویه ایجاد شود.
3. در همه کشورهایی که بیمه اجتماعی را اجرا کرده اند یکی از اهداف این نظام را اصل کفایت اجتماعی و بازتوزیع درآمد و تضمین درآمد دوران سالمندی برای افراد عضو صندوق در نظر می گیرند و در این راستا دولت ها هم مبالغی از قبیل یارانه از محل درامدهای عمومی پرداخت می کنند. در قانون تامین اجتماعی مصوب سال ۱۳۵۴ نیز این موضوع به درستی و در قالب ماده ۱۱۱ دیده شده است. این درحالی است که برخی از کارشناسان سازمان ماده ۱۱۱ را برای سازمان تهدید به حساب می آورند. آیا تهدید حساب کردن ماده ۱۱۱ قانون تامین اجتماعی و عدم رعایت اصل کفایت اجتماعی مستمری بگیران که از اصول اساسی طراحی بیمه های اجتماعی است و غلبه نگاه بیمه های تجاری به بیمه اجتماعی در پرداخت مستمری بر اساس سنوات پرداخت حق بیمه قابل قبول است؟ آیا روح قانون در این سالها دستخوش تغییر ماهوی نشده است ؟ اگر این نگاه را قبول نداشته باشیم چه توجیهی برای پرداخت ۳% سهم دولت وجود دارد؟ لازم به توضیح است که در ادبیات تأمین اجتماعی بسیاری از کشورها، دلیل مشارکت دولت در حق بیمه، همین نقش بازتوزیعی آن (از نوع ماده ۱۱۱) است.
4. موضوع اصلاحات سیستمی و پارامتری سالهاست (حداقل در تمام طول ۱۵ سال خدمت بنده) در این سازمان مطرح شده است. در این سال ها، برخی اصلاحات که به زیان بیمه شده بوده فوری انجام شده (مثل افزایش حداقل سالهای سابقه مورد نیاز برای برقراری مستمری و یا افزایش طول دوره محاسبه آخرین دستمزد از ۲۴ ماه به ۶۰ ماه برای افرادی که دجار افزایش دستمزد غیرمتعارف شده اند و … ) اما کمتر اقداماتی برای بهبود شرایط به نفع بیمه شدگان سراغ داریم و لذا دائما شاهد ارایه طرح های نمایندگان محترم مجلس در زمینه مثلا احقاق حقوق بیمه شدگان هستیم. آیا وقت آن نرسیده که کمی هم به اینگونه مسایل بپردازیم؟ تا به کی باید شاهد شنیدن صدای بیمه شدگان از سایر مراجع برون سازمانی باشیم؟ به نظر می رسد خلا بخش فرهنگی در این زمینه بطور واضحی حس می شود و وقت آن رسیده که صدای بیمه شدگان را در اصلاحات پارامتری بیشتر شاهد باشیم. به عنوان نمونه برای بیمه شدگانی که تا سالیان طولانی درآمد بالا داشته و حق بیمه های بالا می پرداخته اند اما به هر دلیل در سالهای آخر بیمه پردازی دچار افت قابل توجه درآمد شده اند و به ناچار باید از مستمری پایین بهره مند شوند، چه مکانیزمی اندیشیده شده است؟ آیا محاسبه میانگین ۲ یا ۵ سال آخر دستمزدها بدون توجه به تعدیل تورمی (Wage Indexation) اجحاف در حق بیمه شده نیست؟‌ در آموزه های دینی بسیار ذکر شده که اصل بر برائت است مگر انکه خلاف آن ثابت شود. سوال اینجاست که در شعب سازمان اصل در برقراری مستمری پرداختی کمتر است مگر مستنداتی خلاف آن ارایه شود یا بر عکس؟ بنابراین نوع نگرش به موضوع تاثیر بسزایی در افزایش/کاهش اعتماد و رضایت مندی شرکای اجتماعی سازمان خواهد گذاشت. به قول حمید مصدق “گیریم که آب رفته به جوی بازآید/ با آبروی رفته چه باید کرد” برای بازیابی اعتماد بیمه شدگان و کارفرمایان به روالها و فرآیندهای شعب چه برنامه ای در دستور است؟ آیا شفافیت و پاسخگویی در برنامه ها هست؟ آیا برنامه مدونی برای مدیران و مسوولین رده های مختلف سازمان در خصوص پاسخگویی و رفع ابهام مسائل بیمه شدگان وجود دارد یا در دستور کار هست یا باید شاهد رشد شکاف بی اعتمادی باشیم.
5. پرداخت کمک هزینه های جنبی که جزیی از تعهدات سازمان است بیشتر به یک شوخی شبیه است. وقتی صحبت از پرداخت مستقیم از جیب بیمه شدگان می شود نگاه ها بیشتر به طرف درمان و خدمات درمانی معطوف می شود در حالی که این موضوع هم یکی از همان مصادیقی است که سازمان بر خلاف تعهدات قانونی که به عهده دارد؛ مبالغ بسیار کمتر از هزینه های وارده بر بیمه شده را پرداخت و بیمه شده را به حال خود رها کرده است. آیا برنامه ای برای واقعی کردن این مبالغ وجود دارد؟ یا این امر هم مثل کوچک شدن سفره مستمری بگیران سازمان به دلیل عدم وصول به موقع مطالبات؛ همچنان بلا موضوع است؟
6. یکی از مهمترین راههای ارتقای شفافیت و پاسخگویی به شرکای اجتماعی، آگاهی بخشی و اطلاع رسانی مستمر به بیمه شدگان و کارفرمایان از حقوق و وظایف خود می باشد. آیا برای چاپ و انتشار بخشنامه ها و آیین نامه های فنی و مستمری و توزیع گسترده بین بیمه شدگان و کارفرمایان برنامه ای در دستور کار می باشد؟ تعدد بخشنامه ها و پیچیدگی آنها در طول زمان موضوعی طبیعی است. برای یکپارچه سازی و بازنگری بخشنامه های صادره و همچنین منسوخ و حذف شدن بخشنامه های غیرمفید چه برنامه ای در دستور کار قرار دارد؟
7. در همه کشورها مکانیزمهایی برای بازنشستگی های زودتر و دیرتر از موعد در نظر گرفته می شود. مثلا در آلمان به ازای هر سال بازنشستگی زودتر از موعد ۳٫۶% از مبلغ مستمری کاهش و به ازای هر سال تاخیر در بازنشستگی ۶% افزایش مستمری در نظر گرفته می شود تا افراد تشویق به تاخیر در دریافت مستمری بشوند. در مقابله با بازنشستگی های زودرس که بیشتر از بیرون سازمان تحمیل می شود؛ چه برنامه ای برای تشویق بیمه شدگان به تاخیر در بازنشستگی در دستور کار وجود دارد ؟
8. طبق آمارهای سازمان، میزان زیادی از منابع به صورت تعهدات وصول نشده در حسابها منعکس می شود (در برخی سالها به بیش از ۴۰% رسیده است)، اگر سهم مطالبات از دولت را کنار بگذاریم، آیا برنامه جدی و مناسبی برای کاهش این سهم وجود دارد؟ اگر دارد گزارش مکتوب شده است؟ آیا اثربخشی شیوه های موجود سنجیده و نقاط ضعف آن شناسایی و برطرف شده است؟ اگر شده است پس چرا هنوز شاهد این حجم از مطالبات وصول نشده هستیم؟ آیا روسای شعب و مدیران کل بر این اساس ارزیابی و ارتقا پیدا می کنند؟ چنانچه مطالبات وصول نشده به سازمان برسد آیا باز هم نیاز به اصلاحاتی که سالهاست از آن صحبت می شود خواهیم داشت؟ چرا که در صورت نقد شدن مطالبات، شاخصهای مالی در وضعیت بسیار عالی قرار می گیرد. آیا این به معنی کم گذاشتن از تعهدات بلندمدت و کاهش مزایای مستمری بگیران در طول سالهای گذشته نخواهد بود ؟
9. در بخش سلامت کشور، شاخص ها و برنامه هایی برای ارزیابی کیفیت خدمات و مراقبت های ارایه شده مثل خطای پزشکی، اعتباربخشی(میزان اجرای استانداردهای سیاستگذاری شده) وجود دارد. آیا وقت آن نرسیده که سازمان شروع به تدوین استانداردهای اعتباربخشی شعب بیمه ای نماید؟ با گستره وسیع شعب بیمه ای و بخصوص بعد از اجرای برون سپاری برخی وظایف بیمه ای به امور کارگزاری ها، یکی از مهمترین اقداماتی که می توان برای اعمال کنترل و نظارت هر چه بهتر بر اجرای یکسان و غیرسلیقه ای فرآیندها و روالهای قانونی انجام داد طراحی یک نظام استاندارد اعتباربخشی شعب بیمه است تا بر این اساس هم قابلیت مقایسه عملکرد کیفی شعب بوجود بیاید(درجه بندی کیفی) و هم مرجع مناسبی برای شناسایی نقاط ضعف موجود و تهدیدهای آینده داشته باشیم.
10. در دنیای فعلی که همه چیز بر اساس صدای مشتری سنجیده می شود آیا اساسا چیزی به نام رضایتمندی مراجعین به شعب بیمه ای در دستور کار قرار دارد؟ آیا پرداخت مبلغ بهره وری و کارانه با چنین گزارش هایی مرتبط هست؟ بنابراین پیشنهاد می شود نظام منسجم و یکپارچه ای از سنجش رضایت مشتریان در دستور کار (سفارش پژوهش) قرار بگیرد تا به عنوان یکی از ملاکهای سنجش عملکرد شعب قرا بگیرد. روشهای اجرای آن هم ممکن است تلفنی، پیامکی، اینترنتی و یا پرسشنامه ای باشد.
11. تاکنون بیشتر شاهد اعلام شاخصهای عملکرد مالی شعب بوده ایم. آیا بهتر نیست اگر شاخصهای عملکرد کیفی نظیر میانگین زمان رسیدگی و برقراری مستمری، میانگین زمان رسیدگی و اجرای درخواست سوابق، میانگین زمان رسیدگی و برقراری بیمه بیکاری، میانگین زمان رسیدگی به پرونده های غرامت دستمزد، میانگین زمان ارجاع و برگشت پرونده های کمیسیون پزشکی، درصد موفقیت پرونده های شعب در مراجع قضایی و … وجود دارد گزارش شود و اگر وجود ندارد در دستور کار قرار بگیرد؟
12. ما دائما در حال جریمه کارفرمایان بدحساب و سپس بخشودن آنها هستیم اما تقریبا هیچ برنامه ای برای تشویق کارفرمایان خوش حساب در دستور کار نیست. آیا نمی توان از مکانیزمهای تخفیفی یا ارایه بسته های تشویقی غیرمالی مناسب مثل انجام برخی خدمات درمانی رایگان برای تشویق کارفرمایان استفاده کرد؟
13. محیط شعب و مراکز اجرایی سازمان به دلیل مراجعه بیش از حد و متنوع افراد، لبریز از ریسک و تنش و فشارهای روانی است. آیا برای همکاران شعب که دائما در معرض انواع فشارهای روحی و روانی هستند برنامه ای برای کاهش تنش ها و مرخصی های تشویقی و .. در نظر گرفته شده است؟ دوره های اموزشی کنترل خشم، روشهای مدیریت ارتباط، روانشناسی بحران و …در دستور کار قرار می گیرد؟
14. همه ما در معرض خطا و اشتباه هستیم. چه مکانیزمی برای خوداظهاری کارکنانی که دچار اشتباه در محاسبه پرونده ها (چه محاسبه کمتر از حد چه محاسبه بیشتر از حد) در دستور کار هست؟
15. با توجه به اهمیت استفاده از روشهای نوین در برنامه های ارایه شده، آیا شاخص های جدید مثل نسبت لیست اینترنتی به کل لیستها، نسبت وصولی اینترنتی به کل وصولی ها و … طراحی و گزارش می شوند؟ و آیا این شاخص ها تاثیری در بهبود رتبه بندی شعب خواهند داشت ؟
16. ارتباط سیستماتیک بین شعب و مراکز درمان ملکی سازمان وجود ندارد و بسیاری از مراجعین به بیمارستانهای سازمان که استحقاق درمان ندارند از همین خلا استفاده و به ناحق از خدمات درمانی سازمان به رایگان استفاده می کنند. همچنین روزانه تعداد بسیار زیادی شماره سریالهای تکراری دفترچه های درمانی در مراکز ملکی ثبت می شود که یا نشان از تقلب در صدور دفترچه های درمانی دارد یا نشان از مشکل جدی در صدور شماره سریالهایی که باید منحصر به فرد باشد.. چه برنامه ای برای این قسمت در دستور کار باید باشد؟
17. شنیدن صدای همکاران و سیاست درهای باز امروزه به امری رایج در مدیریت تبدیل شده است. آیا بهتر نیست در هفته چند ساعت به ارتباط چهره به چهره یا تلفنی به همکاران سراسر کشور اختصاص داده شود تا پیشنهادها و انتقادها و احیانا تخلفات را بی واسطه بیان کنند؟
18. بزرگترین دردی که سالهاست همه سازمان و از جمله معاونت فنی و درآمد به آن مبتلا است اجرای شفاهی برنامه ها است. چه مستند و گزارش مکتوبی برای زمانبندی و شاخص های پایش و ارزیابی و نظارت بر برنامه های اعلام شده وجود دارد یا تولید شده است؟
در پایان ضمن آروزی موفقیت در دستیابی به اهداف مقدس سازمان تامین اجتماعی امید دارم همه کارشناسان و مدیران سازمان با کوشش مثال زدنی خود بیش از پیش در تحقق زندگی آرام و بی دغدغه مستمری بگیران سازمان و ارایه الگوی مناسبی از تکریم مشتری در کشور اقدام نمایند.
ذهن ما زندان است،
ما در آن زندانی.
قفل آن را بشکن،
در آن را بگشای
و برون آی از این دخمه ظلمانی.
نگشایی گل من، خویش را حبس در آن خواهی کرد.
همدم جهل در آن خواهی شد،
همدم دانش و دانایی محدوده خویش.
و در آن ویرانی
همچنان تنگ نظر می مانی.
هر کسی در قفس ذهنی خود زندانی است.
ذهن بی پنجره بی پیغام است.
ذهن بی پنجره دود آلود است.
ذهن بی پنجره بی فرجام است.
بگشاییم در این تاریکی روزنه ای
و بسازیم در آن پنجره ای،
بگذاریم ز هر دشت نسیمی بوزد،
بگذاریم ز هر موج خروشی بدمد،
بگذاریم که هر کوه طنینی فکند،
بگذاریم ز هرسوی پیامی برسد.
بگشاییم کمی پنجره را…
بفرستیم که اندیشه هوایی بخورد،
و به مهمانی عالم برود.
گاه عالم را در خود به ضیافت ببریم.
بگذاریم به آبادی عالم قدمی
و بنوشیم ز میخانه هستی قدحی،
طعم احساس جهان را بچشیم،
و ببخشیم به احساس جهان خاطره ای.
ما به افکار جهان درس دهیم
و ز افکار جهان مشق کنیم.
و به میراث بشر، دین خود را بدهیم،
سهم خود را ببریم،
خبری خوش باشیم،
و خروسی باشیم،
که سحر را به جهان مژده دهیم،
نور را هدیه کنیم.
و بکوشیم جهان، به طراوت و ترنم، تسکین و تسلی برسد.
و بروید گل بیداری، دانایی، آبادی
در ذهن زمان.
و بروید گل بینایی، صلح، آزادی، عشق
در قلب زمین.
ذهن ما باغچه است،
گل در آن باید کاشت
و نکاری گل من، علف هرز در آن می روید.
زحمت کاشتن یک گل سرخ
کمتر از زحمت برداشتن هرزگی آن علف است!
گل بکاریم بیا
تا مجال علف هرز فراهم نشود.
بی گل آرایی ذهن
نازنین،
نازنین،
هرگز آدم، آدم نشود… (شعر از مجتبی کاشانی)
و منه التوفیق
۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۳ ۰۹:۱۱

نظرات بینندگان

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید