اخبار

مجازات متخلفان بیمه بیکاری بازدارنده نیست

شکی نیست وجود بیمه بیکاری همراه خود آرامش می‌آورد و به‌نوعی امنیت اقتصادی خانواده‌ها را ارتقا می‌بخشد. در صورت بروز بحران اقتصادی فراگیر یا به‌هم خوردن ثبات بازار کار، داشتن بیمه بیکاری قوت قلبی برای بیمه‌شده‌هاست که هم درآمد از دست رفته نیروی بیکار را احیا می‌کند و هم از کانون خانواده‌ها حمایت می‌شود. بیمه بیکاری در همه کشورهای توسعه‌یافته و در اغلب کشورهای در حال توسعه هم رواج دارد و درواقع، تبعات ناگوار بیکاری احتمالی را برای فرد شاغل کمرنگ‌تر می‌کند. اما هم‌اکنون در کشورمان شاهد هستیم که برخی افراد سودجو از این مزیت بیمه‌ای سوءاستفاده می‌کنند و آن را به محلی برای کسب درآمد نامشروع تبدیل کرده‌اند.

برخی از این افراد، ضمن توافق پنهان با کارفرما، خود را نیروی اخراج‌شده جا می‌زنند تا هم از مزایای بیمه بیکاری بهره‌مند شوند هم مثل گذشته، حقوق و مزایای کاریشان را دریافت کنند. برخی دیگر از افراد سودجو هم از روش دیگری برای سوءاستفاده از بیمه بیکاری استفاده می‌کنند. آن‌ها با وجود آن‌که از مزایای بیمه بیکاری بهره می‌برند، همزمان در محل دیگری هم اشتغال دارند، و این موضوع را به سازمان‌های بیمه‌گر اطلاع نمی‌دهند. اگر این تخلف در بازار کار متداول شود، آسیب‌هایی جدی به منابع بیمه‌ای و سایر بیمه‌شدگان وارد خواهد شد. تصور کنید وقتی فردی بدون دلیل از بیمه بیکاری استفاده می‌کند، در حقیقت هم به سازمان‌های بیمه‌گر ضربه می‌زند هم به سایر بیمه‌شده‌هایی که منابع مالی سازمان‌های بیمه‌گر را تامین می‌کنند. با این کار، حجم زیادی از منابع کشور تلف می‌شود و در اختیار افرادی قرار می‌گیرد که صلاحیت دریافت بیمه بیکاری را ندارند. این اتلاف منابع در حالی رخ می‌دهد که همین منبع مالی می‌تواند صرف ایجاد اشتغال برای نیروهای بیکار شود.

این اتفاق باعث می‌شود که سرمایه سازمان‌های بیمه‌گر کمتر شود، در حالی که منبع مالی این سازمان‌ها نیز محدود است. از طرف دیگر، فردی که با بی‌انصافی از بیمه بیکاری سوءاستفاده می‌کند در واقع به همکارانش هم خیانت می‌کند و حقوق افراد دیگر را هم تضییع می‌کند. باید در نظر داشت وقتی بخش عمده‌ای از سرمایه سازمان‌های بیمه‌گر صرف پرداخت بیمه بیکاری به افراد سودجو شود، در بلندمدت باعث خواهد شد سطح کمی و کیفی خدمات بیمه‌ای و درمانی به بیمه‌شده‌ها نیز کاهش پیدا کند. در صورت فراگیر شدن این پدیده زشت، ماجرایی شبیه داستان یارانه‌ها اتفاق می‌افتد، یعنی افرادی از کمک‌های مالی دولت استفاده می‌کنند که نیازمند حمایت‌های دولتی نیستند یا حداقل استحقاق دریافت کمک‌های نقدی سازمان‌های حمایتی را ندارند. حال، این سوال پیش می‌آید که چه‌طور می‌شود با این افراد مقابله کرد و به شیوه‌ای با آن‌ها برخورد کرد که افراد دیگر هم ترغیب به انجام این تخلف نشوند؟

به دلیل اینکه در کشور ما قوانین مقابله با این افراد چندان محکم و بازدارنده نیست، خیلی‌ها بدون واهمه از تنبیه‌های قانونی از بیمه بیکاری سوءاستفاده می‌کنند، در حالی که در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، سودجویی از بیمه بیکاری تبعات بسیار سنگینی دارد؛ مثلاً در خیلی از کشور‌ها، نام این افراد در فهرست افرادی ثبت می‌شود که دیگر نمی‌توانند از خدمات و اعتبارات بانکی استفاده کنند. همچنین این افراد از برخی خدمات رفاهی دیگر نیز محروم می‌شوند. راه حل دیگری که می‌تواند از تشدید این جرم بکاهد، کاهش مدت‌زمان پرداخت بیمه بیکاری است.

وقتی حمایت‌های بیمه بیکاری چندین ساله باشد، احتمال دارد برخی افراد فرصت‌طلب وسوسه شوند از این امکان بهره ببرند. در کشورهای توسعه‌یافته زمان پرداخت بیمه بیکاری بسیار کمتر از کشور ماست. همچنین نباید فراموش کرد که فقط در شرایطی می‌توانیم به طور کامل در مقابل این تخلف بایستیم که نظام اطلاعاتی و مالیاتی اطلاعات خیلی دقیقی از افراد شاغل و بیکار داشته باشند. اگر نظام مالیاتی ما شفاف و پرداخت‌ها هم کاملا روشن باشد، فرد سوءاستفاده‌کننده از بیمه بیکاری نمی‌تواند خیلی راحت هم بیمه بیکاری بگیرد و هم در یک محل کار دیگر - بدون پرداخت بیمه و مالیات - حقوق و مزایا دریافت کند.

حسین راغفر-استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا

۲۹ فروردین ۱۳۹۴ ۰۹:۲۷

نظرات بینندگان

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید