اخبار

سرمایه اجتماعی و همدلی شرکای سازمان تامین اجتماعی

در سالی که بنام سال همدلی و همزبانی دولت و ملت نامگذاری شده است با بررسی چهارچوب مفهومی سرمایه اجتماعی از منظر اسلام و همچنین جامعه‌شناسی، تاثیر شرکاء و نقش ایشان در بستر کارکردی سرمایه اجتماعی سازمان تامین اجتماعی نیازمند بررسی و مدلول سازی مجدد می‌باشد.

سرمایه اجتماعی از اواخر قرن ۱۹ از اقتصاد وارد علوم سیاسی و اجتماعی شده است که دارای مفاهیم متعددی می‌باشد: بوردیو، جامعه‌شناس فرانسوی در تعریف این مفهوم معتقد است که سرمایه اجتماعی از تعهدات و وظایف و مسئولیتهای اجتماعی (پیوند‌ها و روابط اجتماعی) تشکیل می‌شود که تحت شرایط خاص قابل تبدیل شدن به سرمایه اقتصادی می‌باشد.

وی سرمایه اجتماعی را شبکه نسبتا با دوامی از روابط کمابیش نهادینه شده توام با شناخت و تعهدات از جمله اعتماد متقابل تعریف می‌کند که به عنوان منابع بالفعل و یا بالقوه موجبات لازم تسهیل کنش‌های فردی و جمعی کنشگران را فراهم می‌سازد و هدف آن رسیدن به سرمایه اقتصادی است.

از سوی دیگر پوتنام، سرمایه اجتماعی را وجوه گوناگون سازمان اجتماعی نظیر اعتماد و هنجار‌ها می‌داند که می‌تواند با تسهیل اقدامات هماهنگ، کارآیی جامعه را بهبود بخشد و یا کلمن سرمایه اجتماعی را نوعی فرصت پدید آمده از طریق کار کردش می‌داند که دولت‌ها (سازمان) می‌توانند از کاربست سرمایه اجتماعی چهارچوبی فرابخشی وتسهیل کننده کنش‌های جمعی برای پیشبرد استراتژی‌ها و راهبردهای اساسی نظام (سازمان) متصور شوند.

بیشینه کارآیی سرمایه اجتماعی با همسو سازی الویتهای نظام حاکم (سازمان) و مردم (شرکاء) شکل می‌گیرد و این موضوع جزء الویتهای راهبردی مدیریت ارشد سازمان تامین اجتماعی در احیاء بر معاونت امور فرهنگی و اجتماعی بوده است.

اکنون در بسیاری از رشته‌های علمی از سرمایه اجتماعی سخن گفته می‌شود، از جمله در جامعه‌شناسی، علوم سیاسی، اقتصاد در سطح سیاستگذاریهای محلی و ملی و همچنین در سازمانهای بین المللی و بنگاههای اقتصادی و اجتماعی مشتری مداری در کنار سرمایه اولیه (طبیعی)، دارائیهای تولید شده و منابع انسانی، سرمایه اجتماعی به عنوان چهارمین مولفه بررسی سطح کلان و توفیقات سازمان‌ها محاسبه و بکار می‌آید. واژه سرمایه نیز تاکید بر این دارد که سرمایه اجتماعی مثل سرمایه انسانی یا مالی مولد است، این سرمایه شما را قادر می‌سازد تا ارزش بوجود آورید، کاری انجام دهید و به هدفی نائل شوید و….

بر اساس تحقیقات یک پژوهشگر دینی، سرمایه اجتماعی در اندیشه امام علی (ع) شامل نظام اعتماد و مجموعه‌ای از ابعاد مختلف از جمله اخلاق گرایی، رضایت عمومی، بستگی متقابل و روابط اجتماعی است.

سرمایه اجتماعی، مفهومی پیشبرنده و کاتالیزور برای تحقق اهداف دولت (سازمان) و مردم (شرکاء) محسوب می‌شود و به همین خاطر «اعتماد» عنصری محوری در این رهیافت به شمار می‌رود، به همین دلیل اگر میان چشم اندازترسیمی سازمان و الویتهای ترجیحی شرکاء فاصله ایجاد شود، اعتماد به عنوان باید اصلی سرمایه اجتماعی سلب خواهد شد و در اثر تشدید فرآیند فرسایش سرمایه اجتماعی، شاهد گسست دولت (سازمان) و ملت (شرکاء) خواهیم شد که بحمدالله سازمان تامین اجتماعی در دوره کنونی فعالیت خود و همزمان با بازگشت به ریل اصلی خدمت رسانی به جامعه هدف با برنامه ریزی مناسب در جهت سرمایه اجتماعی حداکثری در حال اوج است و توانسته مشکلات حاد اجرائی و هجمه‌های برون سازمانی را بنحو احسن مدیریت و پشت سر بگذارد.

آقای دکتر لاریجانی، ریئس مجلس شورای اسلامی نیز برپایه کارنامه فعالیت دو ساله اخیر سازمان تامین اجتماعی گفته است: سازمان تامین اجتماعی به عنوان یک نهاد غیر دولتی می‌تواند با اتکاء بر سرمایه (اجتماعی) بیمه شدگان و فعالیت اقتصادی مطلوب در جامعه نقش مهمی در رفع دغدغه‌ها و ایجاد رفاه یعنی برای بیمه شدگان و مستمری بگیران و آرامش درونی برای کارفرمایان ایفاء کند.

اما اجزای سرمایه اجتماعی در راستای پیگیری و تقویت این سرمایه سازمانی با مشارکت و حضور شرکای اجتماعی دارای دو مولفه است.

الف) پیوندهای عینی افراد (شرکاء و سازمان) که نوعی ساختار شبکه‌ای می‌بایست برقرار کننده ارتباط بین افراد (شرکاء) باشد در واقع در فضای اجتماعی سازمان ایشان با مدیران و اجزای اصلی سازمان پیوند برقرار کنند که به نظر می‌رسد ایده شکل گیری و احیای مجدد معاونت فرهنگی واجتماعی سازمان در دوران مدیرعامل و هیات مدیره فعلی سازمان و تقویت شکل گیری دبیرخانه دائمی شرکای اجتماعی سازمان در این راستا قابل ارزیابی می‌باشد.

ب) پیوند ذهنی شرکاء و سازمان که بر اساس آن می‌بایست دارای ماهیت متقابل مبتنی بر اعتماد و دارای هیجانات مثبت باشد که برنامه ریزی و هدف گذاری کنونی سازمان تامین اجتماعی با همین نیت و با هدف ارتقای سرمایه اجتماعی سازمان که در سالهایی از الویت‌های راهبردی سازمان کنار گذاشته شده بود مجدداً مورد نظر سیاستگذاران سازمان قرار گرفته است.

روند فعالیت جاری این سازمان نوید بخش اعتماد دو سویه تشکل‌های کارفرمائی، کارگری و بازنشستگی و مجموعه سازمان تامین اجتماعی به عنوان یک نهاد اجتماعی و اقتصادی مشتری مدار می‌باشد که مدیران حافظ منافع شرکای اجتماعی می‌باشند وبر همین اساس نیاز است در مرحله هدف گذاری سازمان در برنامه استراتژی (سند راهبردی در دست تدوین و برنامه ششم توسعه) اعتماد بین شرکاء و تامین اجتماعی که شاید درمرحله اولیه آن محدود به اعتماد بین افراد خاص می‌باشد به اعتماد انتزاعی و دربرگیرنده آگاهی از مخاطرات و تکالیف قانونی طرفین و نهادی باشد.

یقینا اعتماد نسبت به نظامهای انتزاعی نظیر نهاد‌ها نیز دارای باورهایی می‌باشد که آنتونی گیدنز آن را ایده اعتماد به (نظام‌های تخصصی) می‌نامد. در این حالت اعتماد شرکاء در مجموعه‌ای مانند سازمان تامین اجتماعی از اعتماد به اشخاص بسوی ساخت سازمان سوق داده می‌شود و در حالت بهینه اعتماد شرکاء از اعتماد به سوی مدیران محدود به اعتماد نسبت به نظام استاندارسازی، تنظیم قواعد و قوانین، نظارت و کنترل کیفیت و… می‌رسد و سنجش این نظام‌ها در سازمان می‌تواند میزانی از اعتماد را از سوی شرکاء به همراه داشته باشند.

چنین اعتمادی زمینه ساز همبستگی اجتماعی نهادینه شده مدیران سازمان و شرکای اجتماعی جهت تحقق اهداف سازمان تامین اجتماعی بر پایه سند چشم انداز و ماموریتهای مورد نظر در سند راهبردی می‌شود.

مقام معظم رهبری با اشاره به ظرفیت عظیم نظام و مردم (سازمان وشرکاء) در خصوص نامگذاری سال جدید می‌فرماید: این ظرفیت عظیم و مهم دست یافتنی است ولی شروطی دارد یکی از مهم‌ترین شروط عبارت است از همکاری صمیمانه میان ملت و دولت (شرکاء و سازمان)، اگر این همکاری صمیمانه از دو سو شکل بگیرد، یقینا همه آنچه را که جزء آرزوهای ما است دست یافتنی است. دولت (سازمان) کارگزار ملت (شرکاء) و ملت (شرکاء) کارفرمای دولت (سازمان) است. هر چه بین ملت (شرکاء) و دولت (سازمان) صمیمیت بیشتر، همکاری بیشتر و همدلی بیشتر باشد، کار‌ها بهتر پیش خواهد رفت.

نیست چنانچه اعتماد اجتماعی شرکاء و مدیران سازمان که با همدلی و همزبانی زمینه ساز توسعه سرمایه اجتماعی می‌شود تحقق عینی‌تر یابد بر اساس نظریه آدام اسمیت که اعتماد و سرمایه اجتماعی را روان کننده حرکت اقتصادی بازار (بنگاه اقتصادی مشتری مداری) می‌داند، سازمان تامین اجتماعی (به عنوان سازمانی پایدار، پویا، چابک و سرآمد در پاسخگویی با فرآیند‌های هوشمند ارائه خدمات کیفی و…) در بسترهای اقتصادی خود نیز بهتر از گذشته به مسیر خود ادامه می‌دهدو رابطه ذیل در سازمان نیز عملیاتی می‌شود:

اعتماد اجتماعی * فعالیت داوطلبانه = سرمایه اجتماعی

با توجه به کاهش قابل توجه سرمایه اجتماعی در سالهای گذشته برای سازمان تامین اجتماعی (به عنوان نهاد عمومی غیر دولتی، بین نسلی، با هویت اجتماعی واقتصادی در گستره عمومی و…)، لازم است سرمایه گذاریهای جدید برای ارتقای سرمایه اجتماعی به عنوان سرمایه گذاری کم مصرف ولی پر بازده صورت پذیرد.

 حمیدرضا اشراقی
مدیرکل فرهنگی و اجتماعی کارفرمایان و سازمانهای سازمان تامین اجتماعی

۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۴ ۰۹:۵۶

نظرات بینندگان

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید